“Süreç Yasası” Kanunlaştı: 7595 Sayılı Kanun Ne Getiriyor?
Kamuoyunda "Süreç Yasası" olarak anılan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, 7595 Kanun numarasıyla 10 Ağustos 2026 tarihinde kabul edildi.
Kanun; PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından uygulanacak özel bir hukuki mekanizma düzenliyor.
Düzenleme; belirli soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesini, mahkumiyet hükümlerinin infazının ertelenmesini, koruma tedbirlerini, kanun yolu incelemesindeki dosyaları ve sürecin uygulanmasına ilişkin diğer işlemleri kapsıyor.
Kanun hangi suçları kapsıyor?
7595 sayılı Kanun;
• PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme,
• örgüte üye olma,
• örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme,
• örgütün propagandasını yapma,
• örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçlar,
• örgüt lehine işlenen ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanunda düzenlenen suçlar
bakımından uygulanacak.
Kanunda "örgüt" kavramı, PKK/KCK terör örgütünü ve bununla bağlantılı her türlü oluşumu ifade edecek şekilde tanımlanıyor.
Kanunun uygulanması hangi şarta bağlı?
Kanunun soruşturma, kovuşturma ve infaz ertelemesine ilişkin temel hükümlerinin uygulanabilmesi için, örgütün fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespiti teyit eden Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Dolayısıyla Kanunun kabul edilmesi ile erteleme mekanizmasının somut dosyalar bakımından uygulanmaya başlanması birbirinden farklı aşamalar oluşturuyor.
Soruşturma ve kovuşturmalar ne kadar süreyle ertelenecek?
Kanunun 3. maddesine göre, gerekli güvenlik tespitinin yapılması ve bu tespiti teyit eden MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanması koşuluyla;
• üst sınırı on beş yıl veya daha az cezayı gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar beş yıl,
• on beş yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar ise on yıl
süreyle ertelenecek.
Erteleme süresi içerisinde dava zamanaşımı işlemeyecek. Dosya ve suçun ispatına yarayan deliller de erteleme süresince muhafaza edilecek.
Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri hakkında ise erteleme kararıyla birlikte tasfiye kararı verilerek bunlar Hazineye irat kaydedilecek.
Cumhuriyet savcısı tarafından verilen erteleme kararlarına karşı iki hafta içinde sulh ceza hakimliğine başvurulabilecek. Mahkeme tarafından verilen kovuşturmanın ertelenmesi kararlarına karşı da iki hafta içinde itiraz edilebilecek.
Hangi suçlar soruşturma ve kovuşturmanın ertelenmesi dışında?
Kanun bazı suçları açıkça erteleme kapsamının dışında bırakıyor.
Buna göre, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ertelenmeyecek.
MGK kararından sonra başlatılacak soruşturmalar
Kanunun 1. maddesi kapsamına giren ve ilgili MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından önce işlenmiş suçlar nedeniyle, bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmaların yapılması Kurulun iznine bağlı olacak.
Erteleme süresi içinde yeni bir terör suçu işlenirse ne olacak?
Erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılarak soruşturma veya kovuşturmaya devam edilecek.
Bu durumda mahkumiyet kararı verilirse cezanın infazı da Kanunun 6. maddesi kapsamında ertelenmeyecek ve mahkumiyet hükmünün tüm sonuçları doğacak.
Buna karşılık erteleme süresinin terör suçu işlenmeden geçirilmesi halinde soruşturma bakımından kovuşturma yapılmasına yer olmadığı, kovuşturma bakımından ise düşme kararı verilecek.
Tutuklama ve adli kontrol tedbirleri ne olacak?
Kanun kapsamında erteleme kararı verilecek suçlar nedeniyle uygulanmış tutuklama ve adli kontrol tedbirleri ayrıca değerlendirilecek.
Bu değerlendirme, dosyanın bulunduğu aşamaya göre;
• yetkili hakim veya mahkeme,
• bölge adliye mahkemesi veya
• Yargıtayın ilgili ceza dairesi
tarafından yapılacak ve koşullarının bulunması halinde tedbirlerin kaldırılmasına karar verilecek.
Bu nedenle Kanun, tutuklama veya adli kontrol tedbirlerinin kendiliğinden sona ermesini değil, ilgili yargı mercii tarafından değerlendirilmesini öngörüyor.
İstinaf veya temyiz incelemesindeki dosyalar ne olacak?
Kanunun 3. maddesi uyarınca erteleme kararı verilecek suçlarla ilgili olarak istinaf veya temyiz kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar hakkında bozma kararı verilecek.
Mahkumiyet hükümlerinin infazı nasıl ertelenecek?
Kanunun 6. maddesi, kapsam dahilindeki mahkumiyet hükümlerinin infazı bakımından ayrı bir erteleme sistemi getiriyor.
Buna göre;
• toplam on beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olan hükümlülerin cezalarının infazı beş yıl,
• toplam on beş yıldan fazla hapis cezasına veya müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olan hükümlülerin cezalarının infazı ise on yıl
süreyle infaz hakiminin kararıyla ertelenecek.
İnfazın ertelenmesi, müsadere kararlarının yerine getirilmesini engellemeyecek ve erteleme süresi içerisinde ceza zamanaşımı işlemeyecek.
İnfaz hakiminin verdiği erteleme kararlarına karşı itiraz edilebilecek.
Kimler infaz ertelemesinden yararlanamayacak?
Kanuna göre;
• örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçundan mahkum olanlar ile
• 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar
infaz ertelemesinden yararlanamayacak.
İnfaz erteleme süresinin sonunda ne olacak?
Erteleme süresi içerisinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde infaz hakimi erteleme kararını kaldırarak cezanın infazının devamına karar verecek.
Buna karşılık erteleme süresinin terör suçu işlenmeden geçirilmesi halinde verilen ceza infaz edilmiş sayılacak.
Erteleme kararlarının takibi Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yapılacak.
Hak yoksunlukları kaldırılabilecek mi?
7595 sayılı Kanun, soruşturma, kovuşturma ve mahkumiyet nedeniyle doğan hak yoksunluklarının kaldırılmasına ilişkin de düzenleme içeriyor.
Kanun kapsamında oluşturulan Kurul, gerekli görmesi halinde;
• soruşturma ve kovuşturmalar nedeniyle doğan hak yoksunluklarının tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasını sulh ceza hakimliğinden veya ilgili mahkemeden,
• mahkumiyet hükümleri nedeniyle doğan hak yoksunluklarının tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasını ise infaz hakimliğinden
talep edebilecek.
Talep hakkında ilgili yargı mercii karar verecek ve bu kararlara karşı itiraz edilebilecek.
Mahkumiyet hükümleri nedeniyle doğan hak yoksunluklarının kaldırılmasının talep edilebilmesi için;
• beş yıllık erteleme kararlarında, erteleme kararının verildiği tarihten itibaren iki yıl,
• on yıllık erteleme kararlarında ise üç yıl
geçmiş olması gerekiyor.
Kanunun uygulanmasını hangi Kurul takip edecek?
Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasının takibi ve değerlendirilmesi, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında oluşturulan Kurul tarafından yapılacak.
Kurul;
• Adalet Bakanı,
• Dışişleri Bakanı,
• İçişleri Bakanı,
• Milli Savunma Bakanı,
• Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri,
• Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve
• Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterinden
oluşacak.
Kurul, sürecin örgüt nezdindeki ilerlemesini sağlamak üzere alt komisyonlarda görevlendirme yapabilecek. Ayrıca örgütün tamamen tasfiyesi ve buna ilişkin gözlem raporları doğrultusunda dönemsel değerlendirmelerde bulunabilecek ve gerekli görmesi halinde adli, idari ve yasal düzenlemeler konusunda talepte bulunabilecek.
Kurul, çalışmaları hakkında TBMM'yi düzenli olarak bilgilendirecek. TBMM Başkanlığı tarafından da Kanun kapsamındaki faaliyetleri izlemek üzere bir İzleme Komisyonu kurulacak.
Silah ve malzeme teslimi nasıl düzenleniyor?
Kanun kapsamındaki örgüt mensuplarının beraberinde getirdikleri veya beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve her türlü malzeme kayıt altına alınacak.
Bu işlemlerin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Kanundan yararlanmak için ne yapılması gerekiyor?
Kanun hükümlerinden yararlanmak isteyen kişilerin, Kanunun 1. maddesinde belirtilen MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde yazılı bildirimde bulunmaları gerekiyor.
Bildirim;
• kişinin bulunduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya
• Kurul tarafından görev verilen kurumlara
yapılabilecek.
Dolayısıyla altı aylık süre Kanunun kabul tarihinden değil, Kanunda belirtilen güvenlik tespitini teyit eden MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren başlayacak.
Kanun kapsamında görev alanların sorumluluğu nasıl düzenleniyor?
Kanun kapsamında verilen görevlerin ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ivedilikle yerine getirilmesi öngörülüyor.
Ayrıca Kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin, bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmayacağı hükme bağlanıyor.
Kanun ne zaman yürürlüğe girecek?
7595 sayılı Kanunun 11. maddesine göre Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütecek.
Bununla birlikte Kanunun soruşturma, kovuşturma ve infaz ertelemesine ilişkin temel hükümlerinin uygulanabilmesi için, örgütün fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespiti teyit eden MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Sonuç
7595 sayılı Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun; PKK/KCK ve bağlantılı oluşumlara ilişkin Kanunda belirtilen suçlar bakımından soruşturma, kovuşturma ve mahkumiyet hükümlerinin infazına yönelik özel ve koşula bağlı bir erteleme sistemi getiriyor.
Kanunun temel mekanizmasının uygulanabilmesi, örgütün fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesine ve bu tespiti teyit eden Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasına bağlı.
Kanun ayrıca koruma tedbirlerinin değerlendirilmesi, kanun yolu incelemesindeki dosyalar hakkında bozma kararı verilmesi, belirli hak yoksunluklarının kaldırılması ve Kanundan yararlanmak isteyenlerin belirli süre içinde yazılı bildirimde bulunması gibi düzenlemeler içeriyor.
Kanunun somut bir soruşturma, kovuşturma veya mahkumiyet hükmü bakımından uygulanıp uygulanamayacağı; isnat edilen suç, suç tarihi, verilen cezanın türü ve süresi, dosyanın bulunduğu aşama ve Kanunda öngörülen diğer koşullar birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.